Vì sao BoJ dự kiến giữ nguyên lãi suất dù đồng Yen trượt giá sâu?

Việc BoJ dự kiến giữ nguyên lãi suất Ngân hàng Trung ương Nhật Bản trong cuộc họp tháng 4 đang tạo ra áp lực khủng khiếp lên đồng Yen giữa bối cảnh lạm phát biến động.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đang đứng trước một bài toán hóc búa khi cuộc họp chính sách kết thúc vào ngày ²⁹⁄₄ tới đây được dự báo sẽ không có sự thay đổi về lãi suất. Quyết định này không đơn thuần là một bước đi kỹ thuật, mà là một thử thách truyền thông cực lớn đối với Thống đốc Kazuo Ueda, đặc biệt khi đồng Yen liên tục suy yếu và chạm ngưỡng nhạy cảm, dễ kích hoạt các biện pháp can thiệp ngoại hối từ Chính phủ.

Biến số địa chính trị làm chệch hướng kỳ vọng thị trường

Chỉ vài tuần trước, giới phân tích và các chuyên gia kinh tế từng đặt cược mạnh mẽ vào việc BoJ sẽ đẩy nhanh lộ trình bình thường hóa chính sách tiền tệ thông qua một đợt tăng lãi suất mới. Tuy nhiên, kịch bản này đã bị đảo ngược hoàn toàn bởi những bất ổn địa chính trị. Cụ thể, xung đột giữa Mỹ và Iran đã khiến giá dầu tăng vọt, tạo ra một cú sốc chi phí năng lượng và đe dọa tính bền vững của chuỗi cung ứng.

Hiện tại, xác suất tăng lãi suất trong tuần này chỉ còn vỏn vẹn khoảng 7%. Đa số các chuyên gia đã dời kỳ vọng về một đợt điều chỉnh lãi suất sang tháng ⁶⁄₂₀₂₆. Sự thận trọng này là có cơ sở khi các nhà hoạch định chính sách không muốn mạo hiểm tăng lãi suất trong lúc chi phí đầu vào của nền kinh tế đang bị đẩy cao bởi các yếu tố ngoại lai.

Nghịch lý: Lạm phát tăng kỷ lục nhưng tiêu dùng sụt giảm

BoJ đang phải đối mặt với một thực trạng đầy mâu thuẫn trong các chỉ số kinh tế nội địa. Một mặt, lạm phát tại Nhật Bản đang tăng tốc trở lại. Đáng chú ý, giá dịch vụ sản xuất trong tháng ³⁄₂₀₂₆ đã tăng 1,25% so với tháng trước - mức tăng mạnh nhất trong vòng 36 năm qua (loại trừ các giai đoạn điều chỉnh thuế tiêu thụ). Điều này cho thấy áp lực giá cả đang len lỏi sâu vào cấu trúc chi phí của nền kinh tế.

Mặt khác, niềm tin của người tiêu dùng lại sụt giảm nghiêm trọng, ghi nhận mức thấp nhất kể từ đại dịch COVID-19. Việc nhu cầu nội địa suy yếu buộc các nhà phân tích phải hạ dự báo tăng trưởng kinh tế năm nay từ 1% xuống còn 0,8%. Chính sự giằng co giữa “lạm phát chi phí đẩy” và “suy giảm cầu” khiến BoJ khó có thể đưa ra một quyết định thắt chặt tiền tệ quyết liệt ngay lúc này.

Thách thức truyền thông và áp lực từ Chính phủ

Thống đốc Kazuo Ueda đang chịu sức ép từ nhiều phía. Trong nội bộ Hội đồng BoJ (9 thành viên), sự phân kỳ quan điểm ngày càng rõ nét, dù cuộc họp tháng ³⁄₂₀₂₆ ghi nhận tỷ lệ bỏ phiếu 8-1 để giữ nguyên chính sách. Ngoài ra, chuyên gia kinh tế Taro Kimura nhận định rằng áp lực từ Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi - vốn ủng hộ các chính sách kích thích kinh tế - có thể là lý do khiến BoJ phải tạm hoãn kế hoạch tăng lãi suất.

Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất hiện nay là sự mất giá của đồng Yen. Trong phiên giao dịch sáng ²⁷⁄₄ tại Tokyo, tỷ giá dao động quanh mức 159,50 yen/USD, tiệm cận ngưỡng can thiệp của Chính phủ Nhật Bản. Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama đã khẳng định Nhật Bản đang duy trì cảnh giác cao độ và phối hợp chặt chẽ với phía Mỹ để ngăn chặn các hoạt động đầu cơ gây bất ổn tỷ giá.

Tầm nhìn chiến lược trong bối cảnh toàn cầu

Nhìn rộng ra thế giới, cả Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đều được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp thường kỳ tuần này. Điều này tạo ra một thế khó cho BoJ vì khoảng cách lãi suất giữa Nhật Bản và các nước phát triển vẫn còn quá lớn, khiến lãi suất thực của Nhật Bản (sau khi trừ lạm phát) vẫn nằm ở vùng âm sâu.

Bài học từ tháng ⁴⁄₂₀₂₄ là lời nhắc nhở đắt giá cho ông Ueda. Khi đó, những phát ngôn bị thị trường hiểu nhầm là ủng hộ nới lỏng đã dẫn đến làn sóng bán tháo đồng Yen, buộc nhà chức trách phải can thiệp khẩn cấp. Do đó, điều cốt lõi mà thị trường theo dõi lúc này không chỉ là con số lãi suất, mà là mức độ quyết tâm của BoJ trong việc kiềm chế đà mất giá của đồng nội tệ.

Góc nhìn chuyên gia: Việc BoJ duy trì lãi suất thấp trong khi lạm phát nhập khẩu tăng cao là một “con dao hai lưỡi”. Nó hỗ trợ tăng trưởng nhưng lại hủy hoại sức mua của người dân thông qua việc làm yếu đồng Yen. Với hai năm nhiệm kỳ còn lại, Thống đốc Ueda sẽ phải thực hiện một cuộc “phẫu thuật” chính sách cực kỳ khéo léo để thoát khỏi bẫy lãi suất thấp mà không gây sốc cho thị trường tài chính.

Theo bạn, liệu BoJ có nên chấp nhận rủi ro tăng lãi suất ngay bây giờ để cứu đồng Yen, hay tiếp tục kiên nhẫn chờ đợi sự phục hồi của nhu cầu nội địa? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận dưới đây.