EU và Trung Quốc đối đầu vì kế hoạch "Sản xuất tại châu Âu"

Trung Quốc vừa đưa ra cảnh báo cứng rắn về việc đáp trả kế hoạch “Sản xuất tại châu Âu”, cho rằng động thái này của EU là biểu hiện của chủ nghĩa bảo hộ thương mại cực đoan.

Căng thẳng thương mại giữa Bắc Kinh và Brussels một lần nữa leo thang khi hai bên không tìm được tiếng nói chung trong việc định nghĩa “cạnh tranh công bằng”. Việc Liên minh châu Âu (EU) nỗ lực xây dựng một hàng rào phòng thủ công nghiệp đã vấp phải sự phản ứng quyết liệt từ phía Trung Quốc, mở ra nguy cơ về một cuộc chiến trả đũa quy mô lớn trong các lĩnh vực công nghệ then chốt.

Chiến lược “Sản xuất tại châu Âu” (Made in Europe) là gì?

Thực chất, kế hoạch mang tên “Sản xuất tại châu Âu” là một phần của “Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp”. Đây là bộ quy tắc mới mà EU áp dụng cho các doanh nghiệp muốn tiếp cận nguồn vốn công trong các lĩnh vực chiến lược như ôtô, thép và công nghệ xanh.

Điểm mấu chốt của đạo luật này nằm ở yêu cầu về tỷ lệ nội địa hóa tối thiểu. Điều này có nghĩa là để nhận được hỗ trợ tài chính từ chính phủ, sản phẩm phải có một tỷ lệ linh kiện hoặc giá trị gia tăng nhất định được tạo ra ngay tại EU. Mục tiêu của Brussels rất rõ ràng: khôi phục lợi thế cạnh tranh, ngăn chặn sự suy giảm sản xuất nội khối và bảo vệ hàng trăm nghìn việc làm trước làn sóng hàng giá rẻ nhập khẩu.

Vì sao Bắc Kinh coi đây là sự “phân biệt đối xử có hệ thống”?

Phía Trung Quốc không nhìn nhận đây là một biện pháp bảo vệ việc làm đơn thuần, mà coi đó là một công cụ chính trị nhằm gạt bỏ các doanh nghiệp Trung Quốc ra khỏi thị trường châu Âu. Bộ Thương mại Trung Quốc đã gửi văn bản chính thức tới Ủy ban châu Âu (EC) vào ngày ²⁴⁄₄, bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về tính chất phân biệt đối xử của dự luật.

Theo góc nhìn của các chuyên gia kinh tế, Trung Quốc lo ngại hai điểm chính:

• Rào cản tiếp cận vốn: Việc áp đặt tỷ lệ nội địa hóa khiến các doanh nghiệp Trung Quốc khó tiếp cận các gói hỗ trợ tài chính tại EU nếu không thay đổi toàn bộ chuỗi cung ứng.
• Ép buộc chuyển giao công nghệ: Đạo luật yêu cầu các nhà đầu tư nước ngoài phải hợp tác với đối tác địa phương và chuyển giao công nghệ, một điều mà Bắc Kinh coi là xâm phạm quyền lợi doanh nghiệp.

Phòng Thương mại Trung Quốc tại EU nhấn mạnh rằng xu hướng gia tăng chủ nghĩa bảo hộ này sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến quan hệ hợp tác thương mại song phương, vốn đã rất mong manh.

Phân tích: Cuộc chiến giữa trợ cấp nhà nước và tự chủ chiến lược

Để hiểu rõ bản chất vấn đề, cần nhìn vào mâu thuẫn cốt lõi: EU cáo buộc Trung Quốc sử dụng các khoản trợ cấp khổng lồ từ chính phủ để hạ giá thành sản phẩm, tạo ra sự cạnh tranh không công bằng. Ngược lại, Trung Quốc xem các biện pháp của EU là sự hèn nhát trong cạnh tranh và cố tình dựng lên rào cản khi không còn khả năng dẫn dắt công nghệ.

Đặc biệt, các nhà sản xuất pin và xe điện (EV) của Trung Quốc là đối tượng bị nhắm đến nhiều nhất. Với vị thế dẫn đầu về chuỗi cung ứng pin toàn cầu, việc EU yêu cầu nội địa hóa sẽ buộc các gã khổng lồ như BYD hay CATL phải xây dựng nhà máy quy mô lớn tại châu Âu, thay vì xuất khẩu từ chính quốc.

Lời kết và góc nhìn chuyên gia

Việc Trung Quốc tuyên bố sẽ “áp dụng các biện pháp đáp trả” cho thấy khả năng xảy ra một kịch bản tương tự như cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung. Khi các rào cản phi thuế quan được dựng lên, chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ tiếp tục bị phân mảnh, đẩy chi phí sản xuất lên cao và người tiêu dùng cuối cùng sẽ là đối tượng chịu thiệt.

Câu hỏi đặt ra hiện nay là: Liệu EU có sẵn sàng đánh đổi mối quan hệ thương mại với Trung Quốc để đạt được “tự chủ chiến lược”, hay sẽ có một thỏa thuận thỏa hiệp vào phút chót? Bạn nghĩ sao về việc áp dụng tỷ lệ nội địa hóa trong thương mại quốc tế? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Kế hoạch “Sản xuất tại châu Âu” (Made in Europe) là gì?Đây là một phần của Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp của EU, yêu cầu các doanh nghiệp trong lĩnh vực chiến lược (xe điện, thép, công nghệ xanh) phải đạt tỷ lệ nội địa hóa tối thiểu để được tiếp cận nguồn vốn công.

Tại sao Trung Quốc lại phản đối gay gắt kế hoạch này?Trung Quốc cho rằng đây là hành vi phân biệt đối xử có hệ thống, mang tính bảo hộ thương mại và ép buộc doanh nghiệp nước ngoài phải chuyển giao công nghệ khi đầu tư vào EU.

Những ngành hàng nào bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi quy định mới của EU?Các ngành công nghiệp chiến lược bao gồm sản xuất ô tô (đặc biệt là xe điện), sản xuất pin và ngành thép là những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp nhất.

Câu hỏi thường gặp

Kế hoạch “Sản xuất tại châu Âu” (Made in Europe) là gì?

Đây là một phần của Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp của EU, yêu cầu các doanh nghiệp trong lĩnh vực chiến lược (xe điện, thép, công nghệ xanh) phải đạt tỷ lệ nội địa hóa tối thiểu để được tiếp cận nguồn vốn công.

Tại sao Trung Quốc lại phản đối gay gắt kế hoạch này?

Trung Quốc cho rằng đây là hành vi phân biệt đối xử có hệ thống, mang tính bảo hộ thương mại và ép buộc doanh nghiệp nước ngoài phải chuyển giao công nghệ khi đầu tư vào EU.

Những ngành hàng nào bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi quy định mới của EU?

Các ngành công nghiệp chiến lược bao gồm sản xuất ô tô (đặc biệt là xe điện), sản xuất pin và ngành thép là những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp nhất.