Đưa Nghệ Thuật Chèo Vào Trường Học: Cách Hưng Yên Gieo Mầm Di Sản

Nghệ thuật Chèo trong trường học tại Hưng Yên không chỉ là hoạt động ngoại khóa mà còn là chiến lược bền vững để bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho thế hệ trẻ.

Trong bối cảnh nhịp sống hiện đại cuốn theo những giá trị giải trí nhất thời, việc tìm về cội nguồn thông qua nghệ thuật truyền thống trở thành một nhu cầu cấp thiết. Tại Hưng Yên, những làn điệu chèo không còn gói gọn trên sân khấu chuyên nghiệp mà đã len lỏi vào từng lớp học, sân trường, trở thành sợi dây kết nối tâm hồn học sinh với bản sắc dân tộc.

Chiến lược đưa di sản vào giảng đường: Từ lý thuyết đến thực tiễn

Hưng Yên và vùng lân cận vốn được coi là “cái nôi” của nghệ thuật chèo với những làn điệu cổ đặc trưng của vùng Đồng bằng sông Hồng. Việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận nghệ thuật chèo truyền thống là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2023, cùng nỗ lực trình UNESCO ghi danh, đã tạo động lực mạnh mẽ cho công tác bảo tồn.

Thay vì áp đặt những bài học khô khan, địa phương đã triển khai Đề án phát triển nghệ thuật chèo trong các cơ sở giáo dục giai đoạn 2022-2025. Điểm mấu chốt ở đây là phương pháp “lồng ghép và tích hợp sáng tạo”. Chèo không xuất hiện như một môn học độc lập gây áp lực, mà được đan cài khéo léo vào các môn Âm nhạc, Ngữ văn, Giáo dục địa phương và các hoạt động trải nghiệm. Tùy theo cấp học từ lớp 2 đến lớp 12, mức độ tiếp cận được phân hóa từ làm quen, tìm hiểu đến thực hành biểu diễn và sử dụng nhạc cụ.

Khi lớp học trở thành không gian nghệ thuật sống động

Tại Trường Tiểu học Duyên Hải, những tiết học Âm nhạc không còn là những nốt nhạc trên giấy mà trở nên rộn ràng với làn điệu “Lới lơ”. Việc tiếp cận trực quan giúp học sinh dễ dàng ghi nhớ và cảm thụ. Em Nguyễn Thị Phương Nhi (lớp 5A) chia sẻ rằng, thông qua việc học về trang phục, cách đi đứng và giữ nhịp, em không chỉ thấy chèo thú vị mà còn cảm thấy tự hào về quê hương.

Đứng dưới góc độ sư phạm, cô Nguyễn Thị Vân cho rằng việc đưa chèo vào trường học là cách truyền cảm hứng tự nhiên nhất. Khi học sinh thấy chèo gần gũi với đời sống, các em sẽ tự tin thể hiện và từ đó, di sản được tiếp nối một cách tự nguyện thay vì bị cưỡng ép.

Kết quả thực tế tại Trường Tiểu học Duyên Hải rất ấn tượng với Câu lạc bộ chèo gồm 18 giáo viên nòng cốt và các học sinh năng khiếu. Đáng chú ý, 100% học sinh tại đây đều có thể tham gia đồng diễn múa chèo, minh chứng cho hiệu quả của phương pháp giáo dục lấy học sinh làm trung tâm.

Xây dựng bản sắc riêng thông qua giáo dục di sản

Không dừng lại ở một vài ngôi trường đơn lẻ, Sở Giáo dục và Đào tạo Hưng Yên đã nâng tầm mô hình này thành một kế hoạch chiến lược toàn tỉnh. Theo số liệu thống kê, hiện có 203 trường đưa làn điệu chèo và dân ca vào sinh hoạt tập thể, cùng 107 trường duy trì câu lạc bộ nghệ thuật. Đây là những con số biết nói, khẳng định sức sống của mô hình giáo dục di sản.

Điểm nhấn đặc biệt là sự phối hợp giữa nhà trường và các nghệ sĩ chuyên nghiệp từ Nhà hát chèo Hưng Yên. Tại Trường Tiểu học Hiến Nam, ngày hội “Giáo dục nghệ thuật truyền thống” đã tạo điều kiện cho hơn 700 học sinh khối 3, 4, 5 cùng đồng diễn bài chèo “Trường học hạnh phúc”, biến sân trường thành một không gian nghệ thuật đầy cảm xúc.

Tầm nhìn dài hạn: Mỗi học sinh là một sứ giả văn hóa

Hướng tới năm học 2025-2026, Hưng Yên đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng nhưng có cơ sở: 100% cơ sở giáo dục giới thiệu ít nhất một loại hình nghệ thuật truyền thống; 50% trường có câu lạc bộ nghệ thuật hoạt động hiệu quả. Đặc biệt, mục tiêu mỗi học sinh khi tốt nghiệp THPT có thể chơi ít nhất một loại nhạc cụ dân tộc là một bước đi đột phá trong việc phát triển năng lực thẩm mỹ cho giới trẻ.

Nhìn từ góc độ chuyên gia, việc giáo dục di sản không chỉ là bảo tồn một loại hình nghệ thuật, mà là phương pháp giáo dục toàn diện. Khi trẻ em được chạm vào những giá trị truyền thống, các em sẽ phát triển trí tuệ cảm xúc (EQ) và hình thành bản sắc cá nhân mạnh mẽ hơn. Mỗi học sinh giờ đây không chỉ là người học, mà chính là một “sứ giả” mang làn điệu quê hương lan tỏa ra cộng đồng.

Bạn nghĩ sao về việc đưa nghệ thuật truyền thống vào chương trình học chính khóa? Liệu đây có phải là lời giải cho bài toán bảo tồn văn hóa trong thời đại số? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn cùng chúng tôi!